(ganhnangtranai.blogspot.com) Tôi Lu Hà, trong các sáng tác của tôi chỉ có một bút danh duy nhất bất di bất dịch là Lu Hà. Khi viết tay, đánh máy hoặc in ấn đều rõ ràng Lu truớc Hà sau. Thiết tưởng cũng chẳng cần biết tên họ thật của tôi trong giấy khai sinh làm gì? Chỉ vài bức ảnh của tôi đăng rải rác trên mạng Internet cũng đủ cho mọi người biết rõ Lu Hà là ai? Thơ văn của tôi phần lớn đều ghi rõ ràng ngày tháng năm sáng tác.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 1“
Thi sĩ Nguyễn Du đã viết một tác phẩm văn học theo tôi là vô tiền khoáng hậu. Văn chương sử sách Việt Nam mấy nghìn năm nay, tôi mới thấy một tác phẩm thơ lục bát trứ danh như thế. Bản gốc viết bằng chữ Nôm đọc thuần tiếng Việt Nam, sau này được in ra bằng chữ quốc ngữ cũng vẫn đọc y trang như vậy.
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Đoạn Trường Sầu Ly (7)
“Nghĩa tình bao kiếp phiêu diêu
Kiếp này lại nối thêm nhiều kiếp sau
Dù cho cây cỏ nát nhàu
Đá vàng ta vẫn giữ màu thủy chung
Đoạn Trường Sầu Ly (6)
“Đường mây bao phủ quan hà
Rêu phong ẩm ướt quanh nhà quạnh hiu
Dấu giày thưa thớt buồn thiu
Nắng hanh mấy độ ỉu xìu tiết đông
Đoạn Trường Sầu Ly (5)
“Có hay yếm thắm xuân đào
Năm canh trằn trọc nghẹn ngào cái thân
Hồn theo cánh hạc đằng vân
Đêm thường bay đến Giang Tân tìm người“
Đoạn Trường Sầu Ly (4)
“Khuê phòng vắng vẻ nhung y
Mồ hôi trai tráng kinh kỳ lại xa
Thiếp như giọt nước mưa sa
Giọt rơi song cửa giọt ra cánh đồng“
Đoạn Trường Sầu Ly (3)
Đoạn video số 3 khá dài mà cũng rất lâm ly thống thiết gồm 56 câu thơ. Xin trân thành cảm tạ nghệ sĩ Thu Hà đã diễn ngâm.
“ Xa xăm muôn dặm hải hà
Sớm trưa eo óc canh gà ngẩn ngơ
Mai đào ngơ ngác thẫn thờ
Tiết đông day dứt đôi bờ sông tương
Đoạn Trường Sầu Ly (2)
“ Xốn xang cá nước mặn mòi
Hậu phương tiền tuyến đầu ngòi cuối sông
Đêm nay trăng sáng mênh mông
Dừng chân tạm nghỉ cánh đồng cỏ tươi
Đoạn Trường Sầu Ly (1)
Chủ trương của tôi là quang vinh tiếng Việt, cổ võ tinh thần dân tộc uống nước nhớ nguồn. Chinh Phụ Ngâm do Đặng Trần Côn sáng tác hoàn toàn bằng chữ Hán Việt nghĩa là viết chữ Tàu nhưng đọc theo giọng Việt phát âm hoàn toàn khác hẳn với người Tàu, không giống như ngày nay học chữ Anh, Pháp, Đức vân vân và vân vân thì phải viết và phát âm hoàn toàn giống họ. Bà Đoàn Thị Điểm và ông Phan Huy Ích nghe nói là hai tác giả bản dịch Chinh Phụ Ngâm ra tiếng Việt bằng chữ Nôm theo thể thơ song thất lục bát hai người đó sống và chết cách nhau khoảng 70 năm. Bà Đoàn Thị Điểm thế hệ trước, còn ông Phan Huy Ích thế hệ đàn em sinh sau.
Hồng Nhan Bạc Mệnh (6)
Video số 6 này Thu Hà ngâm thật là tuyệt vời. Đoạn Hồng Nhan Bạc Mệnh này dài 60 câu tôi nghe không thấy chán, càng nghe càng ham vì các câu thơ bìu ríu tha thiết quấn quít nhau vần điệu rất khít. Theo tôi có thể nói là chỉn chu về thanh luật lục bát. Nên tôi thích thú quá mà gõ luôn một tràng liên thanh cũng thơ lục bát tặng nghệ sĩ Thu Hà.
Hồng Nhan Bạc Mệnh (5)
Không biết cái tai nghe của mọi người thế nào? Chứ công bằng thẳng thắn mà nói tôi nghe nghệ sĩ Thu Hà ngâm đoạn video số 5 này mà thấy lâm ly sầu thảm vô cùng. Tôi xin khẳng định một điều chắc chắn tai tôi không phải là loại tai trâu, cũng biết thưởng thức âm nhạc mà thương cho cuộc đời nàng cung nữ ngày xưa đầy bất hạnh oan trái khổ đau. Nàng chỉ là một thứ nô lệ tình dục, để thoả mãn những cơn dục vọng điên cuồng thú tính của bọn vua chúa quan quyền chứ có hay ho gì cái danh hiệu cung nữ vợ lẽ của vua.
Hồng Nhan Bạc Mệnh (4)
Thật là hồi hộp, tôi nín thở lắng nghe Thu Hà diễn ngâm video số 4 bài thơ dài như một bản trường bi ai ca của tôi. Tôi viết hoàn toàn bằng lục bát, bằng hơi thở của dân tộc Việt từ thời xa xưa manh nha từ các dân tộc Mường, Nùng, Chàm vân vân đã hát những bài ca dao rồi biến hóa dần thành thơ lục bát, những bản tình ca du dương ngấm vào máu thịt trải qua bao thế kỷ lầm than vận nước nổi trôi mà nghệ thuật hóa thành thể thơ lục bát điêu luyện tinh xảo về ý và vần điệu một cách lo rich thanh luật cao như ngày nay. Thật khôi hài cho những kẻ mài dùi khinh sử chuyên học chữ nho chỉ đề cao thơ đường luật của Tàu mà nô lệ hóa về văn hóa Khổng Khưu, coi thường vốn văn hóa tinh hoa của dân tộc mình, coi thường lục bát nôm na quê mùa. Lục bát tuy sinh sau đẻ muộn hơn song thất lục bát, nhưng sức sống trường tồn của thể loại này dẻo dai phải nói là cao hơn song thất lục bát. Song thất lục bát có nguy cơ bị thất lạc trong dân gian may thay lại được hồi sinh trở lại. Tôi cũng rất đắm đuối say xưa với thể thơ song thất lục bát và với tôi hai thể này tôi quen dùng như hai thanh bảo kiếm thơ ca. Hồi mới đầu làm thơ, tôi rất thích làm thơ đường luật và thơ 7 chữ theo lối tứ tuyệt trường thiên không đối câu đối chữ để tả tình và cả 8 chữ 5 chữ nữa. Bây giờ thì rất ít khi làm, và chỉ trau chuốt cho thơ lục bát.
Hồng Nhan Bạc Mệnh (3)
Trước hết xin cảm tạ nghệ sĩ Thu Hà đã ngâm video số 3 tuyệt vời lắm. Đây là một đoạn thơ hơi khó hiểu, mặc dù tôi đã cảm xúc ra thơ lục bát ngôn ngữ thuần Việt. Còn theo bản song thất lục bát của cụ Nguyễn Gia Thiều tôi tin thiên hạ rất ít người hiểu nổi. Trừ những bậc tinh hoa cổ học, chữ nghĩa giắt đầy mình. Nên thơ cụ Nguyễn Gia Thiều làm ra theo tôi nghĩ rất điêu luyện tuyệt phẩm nhưng tiếc thay rất ít người ngâm thơ Cung Oán Ngâm Khúc. Tôi mới chỉ nghe Hồng Vân ngâm bài này rất lâu từ bản song thất lục bát. Nghệ sĩ Hồng Vân ngâm thành 8 chương đoạn hoàn toàn chỉ ngâm không có video làm nền làm cảnh.
Hồng Nhan Bạc Mệnh (2)
Các bạn đã xem video số 1 tả về kiếp hồng nhan bạc mệnh, chắc hẳn trong tai trong đầu phẳng phất dư âm, có còn cảm nhận ra và nghe thấy gì không?
Tiếng tiêu sáo trúc véo von
Tiếng người thiếu phụ nỉ non não nùng
Hồn mây thơ thẩn hãi hùng
Đoạn trường cánh hạc rợn rùng biển khơi
Thu Hà giọt lệ tuôn rơi
Khóc nàng cung nữ tả tơi phận mình
Chập chờn huyền ảo màn hình
Gần xa thổn thức hành tinh xoay vần
Muà thu là muà cuả mất mát chia ly. Nhìn cảnh muà thu, sao mà ngao ngán vô cùng, mỗi khi chạnh lòng nhớ đến một người con gái mà mình yêu thích. Tôi có thể chưa tới cảnh giới thi sĩ chánh hiệu con nai vàng, nhưng cũng tức cảnh sinh tình, cảm tác lòng mình bùi ngùi suy tưởng để mà làm thơ. Bây giờ đã là cuối tháng 8 đầu tháng 9 rồi, tôi lại sực nhớ mới mượn cảnh muà thu mà tả nỗi lòng mình. Nếu như trong một sự tình cờ nào đó, nàng cũng lên mạng đọc bài thơ này. Vậy cũng là an ủi cho tâm linh cuả tôi và may mắn cho tôi lắm rồi. Dù sao trong cõi trần gian giả tạm này nàng là cô gái có đôi mắt tinh đời và biết được tôi là một kẻ si tình đàng hoàng tử tế.
Bài Ca Thi Nhân
Cảm xúc thơ Friedrich Hölderlin bài 44
Hỡi các vị thần linh cao cả
Vũ trụ tình vàng đá phôi phai
Tiếng đàn muôn điệu trần ai
Thấm dần tâm trí khứ lai loài người
Trở Về Nhà
Cảm xúc thơ Friedrich Hölderlin bài 34
Người thủy thủ bao năm xa cách
Nay trở về hiển hách quang vinh
Chim bay hoa bướm rung rinh
Đảo hoang thu hoạch hành trình đại dương
Vào Một Ngày
Cảm xúc thơ Friedrich Hölderlin bài 23
Vào một ngày nhởn nhơ mây trắng
Ánh sáng mờ chạng vạng tấc gang
Núi rừng xơ xác bẽ bàng
Cây không mọc được hành lang đắm chìm
Chiều Hoang Dại
Cảm xúc thơ Friedrich Hölderlin bài 13
Ngồi lặng lẽ căn lều bóng mát
Bác thợ cày vẻ mặt nhu mì
Cầm tay điếu thuốc nhâm nhi
Chuông chiều hiếu khách thầm thì bên tai
Ba Mụ Phù Thủy
Cảm xúc thơ Theodor Fontane bài 14
Giờ thứ bảy hội mùa ngạ quỷ
Ba mụ già phù thủy gặp nhau
Bắc nam tàn phá nhịp cầu
Đến từ mặt biển đoàn tàu tiêu tan
Rượu Mừng Lễ Hội
Cảm xúc thơ Theodor Fontane bài 37
Rượu cứ rót say xưa lễ hội
Hoàng tử thơ trăn trối đôi lời
Tình yêu tình bạn cuộc đời
Mục tiêu cao đẹp loài người tôn vinh
Hàng Rào Mâm Xôi
Cảm xúc thơ Theodor Fontane bài 27
Hai nhà chung một bức tường
Mâm xôi ngăn cách yêu đương thuở nào
Khu vườn hoa bướm xôn xao
Tôi đưa quả mọng môi đào nụ hôn
Sẽ Không Gì Cả
Cảm xúc thơ Theodor Fontane bài 17
Sẽ không có sáng tạo
Bởi những giấc mơ buồn
Quỷ thần dẫn linh hồn
Xuống huyệt sâu tăm tối
Túp Lều Trên Bờ Biển
Cảm xúc thơ Theodor Fontane bài 7
Túp lều trên bờ biển
Cồn cát trắng nhấp nhô
Ánh trăng sáng mơ hồ
Nhợt nhạt qua cửa sổ
Lu Hà và Raier Maria Rilke
Mãnh Thú Rừng Xanh
Cảm xúc thơ Rilke bài 1
Con báo của rừng xanh
Một thời từng chinh phạt
Qua các song cửa sắt
Thẫn thờ mệt mỏi nhìn
Quê Hương Tôi
Cảm xúc thơ Heine bài 51
Tôi từng có quê hương tươi đẹp
Cây sồi già khép nép chùm hoa
Thiết tha màu tím chan hòa
Mỉm cười âu yếm nhạt nhòa nắng mưa
Truyện Ẩn Tích
Cảm xúc thơ Heine bài 41
Truyện xin kể từ thời trai trẻ
Nơi rừng già vắng vẻ thiên nhiên
Lạc vào thế giới thần tiên
Vòng hoa tỏa sáng thôi miên trên đầu
Đất Khách Quê Người
Cảm xúc thơ Heine bài bài 31
Vì sao phải tha phương cầu thực
Sự sinh tồn thao thức tâm can
Sông hồ rừng thẳm bạt ngàn
Quê hương bỏ lại giang san mịt mờ
Vì Tình Yêu
Cảm xúc thơ Heine bài 21
Mỗi ngày người đẹp bước qua
Quốc vương con gái mang quà tặng cho
Đài cao phun nước tự do
Các nô lệ cũng khỏi lo bị đòn
Ba Vua
Cảm xúc thơ Haine bài 11
Ngựa thồ sản vật ân cần
Qua bao thị trấn dấn thân bụi hồng
Bầu trời vô tận mênh mông
Non xanh nước biếc cánh đồng làng quê
Babylon
Cảm xúc thơ Heine bài 1
Babylon đế chế
Im lặng lúc nửa đêm
Lâu đài thật êm đềm
Hãnh diện bữa ăn tối
Hồng Nhan Bạc Mệnh (1)
Cám ơn nghệ sĩ Trần Thu Hà đã ngâm thơ lục bát dài. Bài trường ca ai oán khổ não của tôi với nhan đề “Hồng Nhan Bạc Mệnh“ tả về cảnh ngộ đời một người cung nữ tài sắc vẹn toàn, lúc đầu được vua chúa yêu rất sủng ái sau bị bỏ rơi, ghẻ lạnh. Tôi đã cảm xúc phỏng theo bài thơ song thất lục bát dài của thi sĩ Nguyễn Gia Thiều có tên gọi là “Cung Óan Ngâm Khúc“. Tiên sinh vốn dĩ là con trai của quận chúa Quỳnh Liên cháu ngoại chúa Trịnh Hy Tô. Xuất thân một võ quan được phong tới chức Ôn Như Hầu, ông lại rất giỏi tinh thông thanh luật làm thơ đường luật và thơ song thất lục bát.
Tứ Đại Giai Nhân
Tình cờ lên mạng facebook rong chơi, thơ thẩn, thẩn thơ với nhân tình thế thái. Bỗng thấy tấm ảnh chụp nghệ sĩ ngâm thơ Trần Thu Hà với 3 người bạn gái, chắc là bạn học cùng lớp hay là bạn gái thuở thiếu thời hoa niên nở rộ. Những bông lan cuối thu để sắp sang mùa đông băng giá vẫn còn hương sắc nồng nàn như nuối tiếc những ngày xuân đã qua. Thu Hà cười bảo: Mọi người ơi! Đây là tứ đại giai nhân nè. Tôi thấy câu nói vô tình của Thu Hà hay hay ngồ ngộ, thấy lòng mình đang tràn trề hửng khởi mới gõ liền một mạch bài thơ “ Tứ Đại Giai Nhân“. Cứ tưởng chỉ là tếu táo cho vui không ngờ đọc lại và hôm nay được nghe Thu Hà diễn ngâm mới giật mình thì ra bài thơ ngẫu hứng của mình cũng da diết tình tứ ý nghĩa ra phết.
Sầu Ly Ai Oán (5)
Sầu Ly Ai Oán của tôi viết theo thể thơ lục bát còn rất dài, nhưng nghệ sĩ Thu Hà chỉ ngâm đến băng video số 5 thôi thì dừng lại không muốn ngâm tiếp nữa. Vì các đoạn sau toàn tả cảnh đâm chém máu me đầm đìa như trong kiếm hiệp. Mới đầu tôi chỉ nghĩ bụng mình làm một cuộc kim thiền thoát xác, hồn Trương Ba da hàng thịt. Nghĩa là tôi tự hóa thân mình vào nàng công chúa hay hoàng thái hậu Ngọc Hân để gọi hồn chồng là vua Quang Trung Nguyễn Huệ về, nghĩa là tôi phải đóng làm 3 vai diễn: Lu Hà, Ngọc Hân và Quang Trung. Trong thơ tôi phải thể hiện cái khí phách của Quang Trung, cái dịu hiền nhân hậu của Ngọc Hân, tôi phải tự thăng hoa tâm hồn thể xác tôi sao cho thật ướt át êm ái trong mộng như sảy ra ở ngoài đời thật.
Sầu Ly Ai Oán (4)
Thiết tưởng tâm hồn chúng ta lẽ naò lại chai sạn không thể rung cảm mà không choáng ngợp chìm đắm trong lời thơ, giọng ngâm của Thu Hà, trong tiếng nhạc nền sầu thảm bi ai oán hận như người cung nữ trong cung cấm hay người thiếu phụ chờ chồng trong hai tác phẩm kinh điển Cung Oán Ngâm Khúc và Chinh Phụ Ngâm ở video số 3. Thơ và ngâm thơ như thế mà vẫn còn chê thì không biết như thế nào mới là hay? Ai có thể đủ trình độ tài năng để định gía chung cho tiêu chuẩn nghệ thuật? Bây giờ mời các bạn nghe tiếp video số 4 của Thu Hà, nhẩn nha dừng lại để đọc những lời bình giảng của tôi về ý nghĩa của những câu chữ trong thơ. Tôi chỉ tập trung vào những chữ những câu mà tôi cho rằng khó hiểu để Thu Hà và mọi người thẩm thấu hết cái hay vẻ đẹp của chữ viết và tiếng nói Việt Nam. Tôi không như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tuyên bố thẳng thừng nhạc ông ta viết ra cấm hỏi ý nghĩa :
Sầu Ly Ai Oán (3)
Bây giờ các bạn lại cùng tôi nghe tiếp theo băng video thứ 3. Sầu Ly Ai Oán được Thu Hà diễn ngâm. Tôi phải ôm bụng mà cười khi thấy Thu Hà tranh cãi với một người về tôi là Nam Hay Nữ? Thu Hà cứ một mực tôi là Nam còn người kia nghi tôi là Nữ. Tôi không tin người kia nghi tôi là nữ mà chỉ giả vờ khen tôi lấy lệ rồi mượn gió bẻ măng vì Nam gì mà mang tên Nữ? Lu Hà rõ ràng là tên con gái.
Sầu Ly Ai Oán (2)
Nghe tiếp theo video thứ 2, Sầu Ly Ai Oán được Thu Hà diễn ngâm, tôi nghe mà rưng rưng nước mắt. Tôi thương cho dân tộc Việt Nam, thương cho nỗi bất hạnh của bao kiếp phận hồng nhan tài hoa bạc mệnh cổ kim xưa nay từ công chúa Huyền Trân, nữ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ, thương cho vua Quang Trung yểu mạng và thái hậu Ngọc Hân lẻ loi giữa nơi hang hùm nọc rắn. Tôi miên man sầu tưởng về những vần thơ lục bát về những tình tiết tôi mô tả trong thơ.
Sầu Ly Ai Oán (1)
Sầu Ly Ai Oán một bài thơ lục bát dài viết theo thể trường ca bi oán phỏng theo tâm trạng bà Bắc Cung Hoàng Hậu Lê Ngọc Hân khóc chồng là vua Quang Trung Nguyễn Huệ. Bà Lê Ngọc Hân đã viết bài thơ song thất lục bát dài bằng chữ nôm với tên đề: “Ai Tư Vãn“. Tôi tạm giải nghĩa nôm na : Ai là ai oán, tư là riêng tư, vãn là than vãn.
Bài thơ khóc chồng cũng là một bản điếu văn đọc trước bài vị linh cữu vua Quang Trung.
Trời em ngâm hay qúa. Anh nghe mà thấy cay cay khoé mắt bởi câu thơ mà chính tự anh tay viết ra:
“Trần gian sao lắm điêu linh
Cánh bèo trôi nổi phận mình về đâu?“
Cuôc đời này thật là vô thường, ngắn ngủi như kiếp phù du bèo bọt, một tiếng trống đưa ma là kết thúc tất cả vui buồn giận hờn nuối tiếc khổ hạnh. Hành trang ta mang theo về thế giới bên kia vẫn chỉ là hai bàn tay trắng, có chăng chỉ là những kỷ niệm thơ ca du duơng cùng với tiếng gió, sóng gào, biển động, mưa rơi, thác đổ, suối reo. Tiếng vọng của âm thanh hang đá lạnh lẽo hoang vu.
“Tình Yêu Của Lính“
cảm xúc bản nhạc của Minh Kỳ & Huy Cường
Khi nghe bài hát:“Ai Nói Với Em“ của nhạc sĩ Minh Kỳ và Huy Cường được rất nhiều người hát tôi rất lấy làm xúc động về trái tim và tấm lòng người lính hai vai nặng gánh ân tình giữa non sông đất nước cha mẹ giống nòi dân tộc và tình yêu đôi lứa. Tình yêu của những người lính không ích kỷ hẹp hòi hay mang nhiều khổ đau như nàng Kiều phải bán mình chuộc cha, bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn. Vì tình yêu lớn lao như sông dài biển rộng dù cho có phải xả thân hy sinh về tổ quốc họ cũng cam lòng. Hồn tử sĩ vi vu gió thổi sáng tỏ cùng trăng sao và lịch sử
Bài thơ: “Đàn Oán Cung Sầu“ tôi sáng tác cảm xúc có được nhờ bởi tại lời nhạc của nhạc sĩ Mặc Thế Nhân, bởi giọng ca tiếng đàn của các nam nữ ca sĩ và nhạc công. Thơ cảm xúc là cả một thế giới tâm hồn tinh thần trí tuệ bao la, như trước vẻ đẹp tuyệt mỹ của một cô gái, trước vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ v.v...Thi sĩ Lý Thái Bạch cách đây khoảng 1256 năm trước sắc đẹp lộng lẫy quý phái đài trang của nàng Dương Qúy Phi trong vườn hoa đào mà cảm tác ra bài thơ Thanh Bình Điệu:
“Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung
Xuân phong phất hạm, lộ hoa nùng
Nhược phi quần ngọc sơn đầu kiến,
Hội hướng giao đài nguyệt hạ phùng “
Dịch là :
“Mây vờn như áo, hoa như mặt
Sương đượm hơi xuân, lướt bóng hoa.
Quần ngọc đầu non bằng chẳng thấy,
Cung giao ngỡ tưởng bóng trăng tà “
